Çfarë është prolapsi? Udhëzues i plotë për gratë

Prolapsi është një nga problemet gjinekologjike më të zakonshme — dhe megjithatë, një nga ato për të cilat gratë shpesh hezitojnë të flasin. Nëse ndieni ndjesi peshe në legën, vështirësi me urinimin, ose ndjesian se “diçka po zbret”, ky udhëzues është për ju.

Çfarë do të thotë “prolaps”?

Fjala prolaps vjen nga latinishtja prolapsus — që do të thotë “rënie” ose “rrëshqitje”. Në mjekësi, prolapsi i organeve pelvike (shpesh shkurtuar POP, nga anglishtja Pelvic Organ Prolapse) nënkupton rënien ose zbresjen e unë ose disa organeve të legenit — mitrës, fshikëzës së urinës, rektumit ose zorrës së hollë — nga pozicioni i tyre normal.

Kjo ndodh kur sistemi mbështetës i dyshemesë pelvike — muskujt, ligamentet dhe indet lidhëse — dobësohet ose dëmtohet dhe nuk mund të mbajë më organet në vendin e tyre.

Si funksionon dyshemeja pelvike?

Dyshemeja pelvike është rrjeti kompleks i muskujve, ligamenteve dhe indeve lidhëse që shtrihet si një hamak mes kockave të legenit. Ky sistem mbron dhe mbështet disa organe njëkohësisht:

• Mitrën dhe organet riprodhuese
• Fshikëzën e urinës dhe uretrën
• Rektumit dhe kanalin anal

Dyshemeja pelvike kontrollon edhe funksionin e sfinkterëve — strukturave që kontrollojnë daljen e urinës dhe jashtëqitjes. Kur funksionon siç duhet, nuk e vëmë re fare ekzistencën e saj. Kur dobësohet, problemet janë të shumta dhe ndikojnë shumë aspekte të jetës.

Pse dobësohet dyshemeja pelvike?

Dobësimi i dyshemesë pelvike është shpesh rezultat i kombinimit të faktorëve të shumtë, jo vetëm i një shkaku të vetëm:

Lindja vaginale

Lindja është faktori më i rëndësishëm i rrezikut. Gjatë lindjes vaginale, sidomos atyre të gjata ose me komplikacione, muskujt dhe indet e dyshemesë pelvike shtrihen dhe mund të dëmtohen. Çdo lindje tjetër rrit rrezikun.

Menopauza

Estrogjeni mbron dhe ruan elasticitetin e indeve pelvike. Kur niveli i estrogjenit bie gjatë menopauzës, indet dobësohen progresivisht. Kjo shpjegon pse shumë gra pa simptoma pas lindjes fillojnë të shfaqin prolaps dekada më vonë.

Mosha

Muskujt dhe indet lidhëse humbasin tonusin natyrshëm me kalimin e viteve. Prolapsi është shumë më i zakonshëm pas moshës 50 vjeç.

Presioni i rritur intraabdominal

Kushdo që rrit vazhdimisht presionin në bark dëmton dyshemenë pelvike: kapsllëku kronik (tendosja gjatë jashtëqitjes), mbipesha, kollitja kronike (pirësit e duhanit), dhe ngritja e peshave shumë të rënda profesionalisht ose sportivisht.

Predispozita gjenetike

Disa gra lindin me indet lidhëse natyrshëm më të dobëta. Nëse nëna ose motra kanë pasur prolaps, rreziku juaj është më i lartë.

Llojet kryesore të prolapsit

Prolapsi ndahet sipas organit që zbret:

Prolapsi uterin (i mitrës)

Mitra zbret drejt ose brenda vaginës — lloji më i zakonshëm. Në rastet e rënda (gradë IV / procidentia), mitra del plotësisht jashtë vaginës.

Cistocelë (prolaps i fshikëzës)

Fshikëza e urinës shtyn murin e përparmë vaginal duke krijuar ngritje. Shkakton vështirësi urinimi, shpeshtësi, ose rrjedhje të pavullnetshme.

Rektocelë (prolaps i rektumit)

Rektumi shtyn murin e pasmë vaginal. Shkakton vështirësi jashtëqitjeje dhe ndjesian e mbetjes.

Enterocelë

Zorra e hollë shtyn murin e pasmë vaginal — zakonisht pas histerektomisë.

Prolaps i kupolës vaginale

Pas histerektomisë, kupola e vaginës mund të zbresë nga mungesa e mbështetjes.

Shpesh janë të pranishëm disa lloje njëkohësisht.

Simptomat e prolapsit

Simptomat variojnë nga pothuajse të padukshme deri tek ato shumë shqetësuese:

Simptomat kryesore:

• Ndjesia e pesës, rëndesës ose “mbushjes” në legën — shpesh përkeqësohet gjatë ditës dhe lehtësohet kur shtriheni
• Ndjesia se “diçka po zbret” ose del nga vagina
• Ngritje ose masë e dukshme/e ndjeshme pranë vaginës

Probleme urinare:

• Vështirësi për të urinuar plotësisht
• Ndjesia se fshikëza nuk zbrazet
• Rrjedhje e pavullnetshme urine (inkontinencë)
• Nevojë e shpeshtë dhe urgjente për urinim

Probleme jashtëqitjeje:

• Kapsllëk ose vështirësi
• Ndjesia e mbetjes
• Presion manual i nevojshëm

Simptoma të tjera:

• Dhimbje ose diskomfort gjatë marrëdhënieve seksuale
• Dhimbje e butë në shpinën e poshtme

Karakteristikë tipike: simptomat përkeqësohen gjatë ditës (pas qëndrimit gjatë) dhe përmirësohen kur shtriheni.

Gradat e prolapsit

Mjekët klasifikojnë prolapsin në katër shkallë:

Sistemi POP-Q ofron matje edhe më të sakta, me milimetra, dhe përdoret nga mjekët specialistë.

Opsionet e trajtimit të prolapsit

Lajmi i mirë: prolapsi trajtohet me sukses. Opsionet varen nga gradë, lloji, simptomata dhe preferencat tuaja:

Trajtimi konservativ

• Ushtrimet Kegel — forcojnë muskujt e dyshemesë pelvike; efektive sidomos kur fillojnë herët
• Fizioterapi pelvike — program i mbikëqyrur, me biofeedback dhe ushtrime të personalizuara
• Pesarë vaginalë — pajisje silikoni që ofrojnë mbështetje mekanike pa kirurgji
• Ndryshime në stilin e jetës — humbja e peshës, trajtimi i kapsllëkut, shmangja e ngarkesave

Trajtimi kirurgjikal

• Kirurgjia vaginale — teknika minimale invazive, pa pre abdominal, rikuperim i shpejtë
• Histerektomia vaginale — preferohet te prolapsi uterin; ~85% e rasteve me teknikë vaginale
• Kolporrafi — riparim i murit të përparmë (cistocelë) ose pasmë (rektocelë)

Lexo udhëzuesin e plotë mbi trajtimin e prolapsit.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Sa herë që keni simptoma të vazhdueshme që ndikojnë cilësinë e jetës, konsultohuni. Diagnoza e hershme lejon trajtim më pak invasiv dhe rezultate shumë më të mira. Prolapsi nuk “kalon vetë” — përkundrazi, pa trajtim tenton të përkeqësohet me kalimin e kohës.

Pyetje të shpeshta (FAQ)

A është prolapsi i rrezikshëm? Zakonisht jo për jetën, por pa trajtim mund të përkeqësohet dhe të ndikojë shumë cilësinë e jetës.

A mund të ndodhë prolapsi edhe pa lindur? Po, por është shumë më i rrallë. Mund të ndodhë nga kapsllëku kronik, peshë e tepërt ose dobësi gjenetike.

Sa i zakonshëm është prolapsi? Shumë i zakonshëm — deri 50% e grave që kanë lindur kanë njëfarë shkalle prolapsi.

A është kirurgjia e vetmja zgjidhje? Jo. Shumë raste menaxhohen me sukses me trajtim konservativ.

Ky artikull është informativ dhe nuk zëvendëson konsultën mjekësore. Nëse keni shqetësime shëndetësore, konsultohuni me mjekun tuaj.